Subthema 4.1 vraagt organisaties een vaste werkwijze te hebben om opdrachtnemers te selecteren en te beoordelen op basis van V&G-eisen. Naarmate de trede stijgt, verschuift dit van eisen vanuit de wet naar V&G-gedrag als leidend criterium.
Gewenst is dat dit onderdeel op elke trede zichtbaarder sturend wordt. Randvoorwaardelijk betekent dit dat de organisatie een vaste werkwijze heeft om opdrachtnemers te selecteren en te beoordelen op basis van V&G-gedrag contractueel vastgelegd en verder reikend dan wettelijke basiseisen. Op het gebied van gedrag kennen alle interne en externe belanghebbenden deze criteria en werken zij hier ook naar, beoordelen opdrachtnemer en organisatie elkaar wederkerig en maakt de organisatie de werkwijze samen met belanghebbenden en past deze waar nodig aan.
Een veelvoorkomende valkuil is dat selectie vooral plaatsvindt op basis van de laagste prijs zonder dat veiligheid daadwerkelijk meeweegt. Ook wanneer V&G-criteria wel worden gehanteerd, blijft dit vaak beperkt tot wat een opdrachtgever of de wet verplicht stelt. Een andere valkuil is het vertrouwen op een enkel VCA-certificaat als bewijs van veiligheidsbewustzijn. Zo'n certificaat laat zien dat een bedrijf of medewerker aan de basiseisen voldoet, maar zegt weinig over het daadwerkelijke gedrag op de werkvloer. Hetzelfde geldt voor een jaarlijkse leveranciersbeoordeling waarin veiligheid wordt samengevat in één algemeen cijfer. Dit voelt al snel als een verplichte exercitie in plaats van een waardevol instrument en biedt weinig aanknopingspunten om concreet te verbeteren.
Ook wordt de kwantiteit van beoordelingen soms belangrijker gevonden dan de kwaliteit ervan. Er wordt netjes afgevinkt dat een beoordeling heeft plaatsgevonden zonder dat de uitkomst echt wordt gebruikt om bij te sturen.
Op de laagste tredes gebeurt de selectie van opdrachtnemers alleen op basis van de laagste prijs zonder dat naar V&G-prestaties wordt gekeken. Bij de lagere tredes worden opdrachtnemers beoordeeld op V&G-criteria wanneer dit verplicht is. Opdrachtnemers die structureel niet voldoen worden uitgesloten van werkzaamheden. Op de hoogste tredes selecteren organisatie en opdrachtnemer elkaar, beoordelen alle partijen elkaar wederkerig in een doorlopend proces en wordt de vaste werkwijze samen met interne en externe belanghebbenden ontwikkeld en waar nodig bijgesteld.
Het groeimodel laat zien hoe selecteren en beoordelen van opdrachtnemers stap voor stap verandert van uitsluitend prijs naar een wederkerig proces gericht op gedrag.
Groei begint met het vaststellen van eigen V&G-criteria voor selectie en beoordeling die verder gaan dan wat wettelijk of door een opdrachtgever wordt geëist. Op de laagste trede gebeurt selectie nog uitsluitend op basis van de laagste prijs, zonder dat naar V&G-prestaties wordt gekeken. Een VCA-certificaat kan als basisvoorwaarde dienen, maar mag niet het enige criterium zijn. Het zegt iets over aanwezige kennis, niet over daadwerkelijk veiligheidsgedrag op de werkvloer.
Groei begint met het vaststellen van eigen V&G-criteria voor selectie en beoordeling die verder gaan dan wat wettelijk of door een opdrachtgever wordt geëist. Op de laagste trede gebeurt selectie nog uitsluitend op basis van de laagste prijs, zonder dat naar V&G-prestaties wordt gekeken. Een VCA-certificaat kan als basisvoorwaarde dienen, maar mag niet het enige criterium zijn. Het zegt iets over aanwezige kennis, niet over daadwerkelijk veiligheidsgedrag op de werkvloer.
Verdere groei zit in het wederkerig maken van dit proces. Vraag opdrachtnemers ook om de eigen organisatie te beoordelen, zodat over en weer scherpte ontstaat op veiligheidsbewustzijn. Alle interne en externe belanghebbenden kennen de criteria en werken hier ook naar en de organisatie deelt de resultaten van beoordelingen actief met medewerkers, zodat ervaringen met opdrachtnemers breed bekend worden. Voldoet een opdrachtnemer niet, dan stelt de organisatie samen met deze een verbeterplan op.
Uiteindelijk groeit de organisatie toe naar een situatie waarin selectie- en beoordelingscriteria samen met belanghebbenden worden vastgesteld en regelmatig worden geëvalueerd, zodat het proces blijft aansluiten bij de praktijk en bij ontwikkelingen in de markt. Organisatie en opdrachtnemer selecteren en beoordelen elkaar in een doorlopend en alle betrokken partijen ervaren dit als een waardevol moment om samen zorg te dragen voor blijvend veiligheidsbewustzijn.
Bekijk welke andere normelementen binnen hetzelfde hoofdstuk of thema aansluiten op dit onderwerp. Zo ziet u hoe de verschillende onderdelen met elkaar samenhangen en waar verdere verdieping relevant is.
Dit subthema gaat over de vraag of veiligheid daadwerkelijk meeweegt bij de keuze voor een opdrachtnemer en bij de beoordeling van diens prestaties of dat prijs de doorslag geeft.
Een certificaat laat zien dat iemand aan de basiseisen voldoet, maar zegt weinig over daadwerkelijk gedrag.
Een algemeen cijfer biedt weinig aanknopingspunten om concreet te verbeteren.
De organisatie gaat van selecteren op prijs naar een wederkerig proces gericht op gedrag.
Wederkerige beoordeling houdt zowel organisatie als opdrachtnemer scherp op veiligheidsbewustzijn in plaats van eenzijdige controle.
Met een interne audit krijgt u helder inzicht in de werking van uw kwaliteitsmanagementsysteem. QMSS kijkt graag met u mee en vertaal bevindingen naar concrete verbeterpunten die u direct kunt opvolgen.
