Subthema 3.2 vraagt organisaties een vaste werkwijze te hebben voor risicobeoordeling, op algemeen niveau en op verschillende niveaus binnen de organisatie. Naarmate de trede stijgt, verschuift dit van een ad-hocactiviteit na incidenten naar een doorlopend proces waarin actief naar nieuwe risico's wordt gezocht.
Gewenst is dat risicobeoordeling op elke trede zichtbaarder sturend wordt. Randvoorwaardelijk betekent dit dat de organisatie een vaste werkwijze heeft voor risicobeoordelingen op alle niveaus, van de algemene risico-inventarisatie tot verdiepende beoordelingen en taakrisicoanalyses. Op het gebied van gedrag zoekt de organisatie actief naar nieuwe risico's en manieren om daarop in te grijpen, denken interne en externe belanghebbenden hier voortdurend actief in mee, en wordt de effectiviteit van maatregelen steeds opnieuw tegen het licht gehouden.
Een veelvoorkomende valkuil is dat een risicobeoordeling vooral wordt uitgevoerd omdat de wet dit vereist of omdat een opdrachtgever erom vraagt, in plaats van als middel om structureel te verbeteren. De organisatie grijpt dan pas in nadat er iets is misgegaan en houdt de risicobeoordeling niet actief bij. Er is geen procedure om deze te herzien en niemand voelt zich hier echt verantwoordelijk voor.
Ook worden generieke en verdiepende risicobeoordelingen soms los van elkaar uitgevoerd, zonder dat de organisatie ziet hoe deze op elkaar aansluiten en elkaar juist zouden moeten versterken. Een andere valkuil is dat een taakrisicoanalyse alleen wordt opgesteld wanneer de opdrachtgever dit expliciet voorschrijft, in plaats van dit als vanzelfsprekend onderdeel van elk project te beschouwen, ongeacht de eis van buitenaf.
Tot slot wordt de uitkomst van een risicobeoordeling niet altijd besproken met de mensen die het werk daadwerkelijk uitvoeren, waardoor een risicobeoordeling een document op papier blijft in plaats van kennis die leeft op de werkvloer.
Op de laagste tredes heeft de organisatie geen vaste werkwijze voor een algemene risicobeoordeling. Naarmate de trede stijgt, komt er eerst een vaste werkwijze voor deze algemene risicobeoordeling, gevolgd door een werkwijze voor risicobeoordelingen op verschillende niveaus en uiteindelijk een vaste werkwijze voor risicobeoordelingen op alle niveaus binnen de organisatie.
Op de laagste tredes is risicobeoordeling geen standaardactiviteit en heeft de organisatie hier geen aandacht voor. Naarmate de trede stijgt, krijgen risicobeoordelingen eerst een ad-hockarakter en groeit dit door naar risicobeoordelingen die op verschillende niveaus worden uitgevoerd. Uiteindelijk worden risicobeoordelingen op alle niveaus uitgevoerd en kunnen interne belanghebbenden hierbij meedenken. Op de hoogste tredes is het uitvoeren van risicobeoordelingen een proces dat blijft doorgaan, denken interne en externe belanghebbenden hier actief over mee en zoekt de organisatie actief naar nieuwe risico's en manieren om daarop in te grijpen.
QMSS helpt u om risicobeoordeling te vertalen van een verplicht document naar een doorlopend proces, gedragen door de hele organisatie.
Het groeimodel laat zien hoe risicobeoordeling stap voor stap verandert van een verplicht document na een incident naar een continu proces.
Groei begint met het invoeren van een vaste werkwijze voor risicobeoordeling en het loslaten van het idee dat dit alleen nodig is na een incident of op verzoek van een opdrachtgever. Op de laagste trede is risicobeoordeling geen standaardactiviteit en heeft de organisatie hier geen aandacht voor. Risicobeoordelingen krijgen dan een ad-hockarakter, waarbij de organisatie pas ingrijpt op het moment dat er iets fout gaat of nadat de opdrachtgever hier opdracht voor geeft.
Een volgende stap is het verbinden van deze verschillende niveaus met elkaar en met concrete taken. Op projectniveau wordt een taakrisicoanalyse standaard onderdeel van het proces, ongeacht of een opdrachtgever hier expliciet om vraagt. De uitkomst hiervan wordt altijd besproken met de uitvoerende medewerkers en de verantwoordelijkheid voor het goedkeuringsproces ligt bij de uitvoerder zelf. De HSE-deskundige ondersteunt hierbij zonder de verantwoordelijkheid over te nemen. Bij uitbesteed werk wordt van onderaannemers gevraagd zelf een taakrisicoanalyse aan te leveren en goedgekeurd te krijgen voordat werkzaamheden mogen starten.
Verdere groei zit in het aantoonbaar dynamisch maken van de risicobeoordeling. Zodra er iets verandert in het proces, de organisatie, of na een incident of gevaarlijke situatie wordt de beoordeling opnieuw tegen het licht gehouden en waar nodig aangepast. Directie en management stellen hiervoor structureel geld en tijd beschikbaar, ook als dit een duurdere of andere uitvoering vraagt. De verschillende risicobeoordelingen sluiten steeds beter op elkaar aan.
Uiteindelijk groeit de organisatie toe naar een situatie waarin alle belanghebbenden actief meedenken over risicobeoordeling en de effectiviteit van maatregelen. Het uitvoeren van risicobeoordelingen is dan geen eenmalige exercitie meer, maar een proces dat blijft doorgaan, waarbij de organisatie actief zoekt naar nieuwe risico's en manieren om daarop in te grijpen.
Bekijk welke andere normelementen binnen hetzelfde hoofdstuk of thema aansluiten op dit onderwerp. Zo ziet u hoe de verschillende onderdelen met elkaar samenhangen en waar verdere verdieping relevant is.
Wat wordt bedoeld met risicobeoordeling van het werk binnen dit subthema?
Dit subthema gaat over de vraag of een organisatie risico's structureel in kaart brengt en gebruikt om te verbeteren of dat dit vooral een verplicht document is dat na een incident wordt afgestoft.
Wanneer een risicobeoordeling vooral wordt uitgevoerd omdat de wet dit vereist, grijpt de organisatie pas in nadat er iets is misgegaan en houdt zij de beoordeling niet actief bij.
Een taakrisicoanalyse hoort standaard bij elk project, ongeacht of een opdrachtgever hier expliciet om vraagt.
De organisatie gaat van geen aandacht voor risico's naar een doorlopend proces waarin actief naar nieuwe risico's wordt gezocht.
De uitvoering en de verantwoordelijkheid voor risicobeoordeling liggen bij de lijn zelf. De HSE-deskundige ondersteunt en coacht hierbij, maar neemt de verantwoordelijkheid niet over zodat eigenaarschap bij de uitvoerder blijft.
Met een interne audit krijgt u helder inzicht in de werking van uw kwaliteitsmanagementsysteem. QMSS kijkt graag met u mee en vertaal bevindingen naar concrete verbeterpunten die u direct kunt opvolgen.
