Subthema 1.5 vraagt organisaties verantwoordelijkheid voor V&G te niet bij één functionaris te leggen, maar in de lijn zelf. Naarmate de trede stijgt, verschuift dit van reactief ingrijpen na incidenten naar volledig geïntegreerd eigenaarschap dat iedereen draagt.
Gewenst is dat verantwoordelijkheid op elke trede zichtbaarder sturend wordt. Randvoorwaardelijk betekent dit dat eigenaarschap is belegd in de lijn, medewerkers stopbevoegdheid hebben en meldingen zichtbaar worden opgevolgd. Op het gebied van gedrag neemt iedereen zijn of haar eigen rol, spreekt men elkaar aan en werkt de hele organisatie actief samen om veiligheid te verbeteren zonder dat daar nog sturing van bovenaf voor nodig is.
Een veelvoorkomende valkuil is dat verantwoordelijkheid voor veiligheid vooral wordt gezien als de taak van de V&G-functionaris, waardoor medewerkers en leidinggevenden onvoldoende hun eigen rol herkennen en veiligheid blijft hangen bij één persoon.
Ook worden V&G-activiteiten regelmatig ingevuld als het halen van aantallen zonder dat echt wordt gekeken naar wat daaruit te leren valt, waardoor kwantiteit voorrang krijgt boven kwaliteit en de activiteit wordt gezien als onderdeel van een afvinklijstje. Een derde valkuil is dat verantwoordelijkheid pas zichtbaar wordt na een incident. Er wordt ingegrepen zodra iets misgaat of opvalt dat de organisatie zich niet aan wet- en regelgeving houdt, waarbij reactief wordt gestuurd in plaats van preventief.
Ten slotte ondermijnt het niet opvolgen van meldingen en verbetervoorstellen het gevoel van eigenaarschap. Als medewerkers niets terugzien van hun melding stopt op termijn ook de bereidheid om te melden.
Op de laagste tredes ligt verantwoordelijkheid voor V&G bij niemand of uitsluitend bij de V&G-functionaris en wordt pas na een incident gekeken wie waarvoor verantwoordelijk is. Naarmate de trede stijgt, krijgen medewerkers stopbevoegdheid, worden meldingen en verbetervoorstellen zichtbaar opgevolgd en wordt eigenaarschap volledig belegd in de lijn zelf.
Op de laagste tredes voelt niemand zich verantwoordelijk voor V&G en grijpt de organisatie pas in nadat er iets fout is gegaan. Naarmate de trede stijgt, sturen directie en managers actiever op V&G, nemen alle belanghebbenden hun eigen verantwoordelijkheid en vragen zij op tijd om hulp van deskundigen. Op de hoogste tredes werkt iedereen op alle niveaus binnen en buiten de organisatie vanuit intrinsieke motivatie samen en daagt men elkaar vanzelf uit om veiligheid verder te verbeteren.
QMSS helpt u om verantwoordelijkheid voor veiligheid te verleggen van één V&G-functionaris naar gedragen eigenaarschap in de hele organisatie.
Het groeimodel laat zien hoe verantwoordelijkheid stap voor stap verandert van reactief ingrijpen naar eigenaarschap dat iedereen draagt.
Groei begint met erkennen dat verantwoordelijkheid voor veiligheid niet bij één functionaris hoort te liggen, maar bij de lijn zelf. Niemand voelt zich nog echt verantwoordelijk voor V&G en de organisatie grijpt vooral in nadat er iets fout is gegaan of wanneer opvalt dat zij zich niet aan de wet- en regelgeving of eisen van de klant houdt. Directie en managers vinden dat degene die de V&G-zaken regelt, verantwoordelijk is voor veilig en gezond werken. Ook medewerkers zien deze persoon nog te veel als degene die hiervoor verantwoordelijk is zonder dat zij hun eigen rol hierin herkennen. Er is nog geen zicht op wie welke verantwoordelijkheid draagt, waardoor bij problemen niemand zich echt aangesproken voelt.
Directie, managers en direct leidinggevenden beginnen actiever te sturen op veilig gedrag en houden zichtbaar toezicht op de naleving van afspraken, waarbij coaching op het beperken van risico's minstens zo belangrijk wordt als het corrigeren van fouten. Ze proberen ervoor te zorgen dat medewerkers zich zo goed mogelijk aan de V&G-regels houden. De V&G-activiteiten richten zich echter nog meer op het halen van aantallen dan op de kwaliteiten niet zozeer op wat daaruit te leren valt. Eigenaarschap ontstaat hierdoor vooral bij leidinggevenden, terwijl medewerkers vooral nog de regels volgen die voor hen zijn opgesteld.
Medewerkers denken niet langer alleen aan het volgen van regels, maar denken zelf actief mee over hoe de werkplek veiliger kan. De organisatie geeft zichtbaar opvolging aan meldingen en verbetervoorstellen, zodat medewerkers ervaren dat hun inbreng ertoe doet en geeft medewerkers stopbevoegdheid om onveilig werk te staken. Alle belanghebbenden weten wat zij moeten doen en waarvoor zij verantwoordelijk zijn en nemen die verantwoordelijkheid ook daadwerkelijk. Wanneer de organisatie een voorstel afwijst, laat zij dit op tijd weten en geeft zij hier voldoende redenen voor, zodat medewerkers gemotiveerd blijven om met ideeën te komen.
Verantwoordelijkheid voor veiligheid is volledig geïntegreerd in de lijn en niet neergelegd bij een aparte V&G-functie. Iedereen, van directie tot uitvoering, neemt zijn eigen verantwoordelijkheid en werkt op alle niveaus actief samen om veiligheid te blijven verbeteren vanuit intrinsieke motivatie in plaats van verplichting. Medewerkers in de uitvoering signaleren verbeterkansen en melden onveilige situaties omdat ze weten dat hier daadwerkelijk iets mee wordt gedaan. Er worden geen concessies gedaan aan veilig werken. Ook niet onder druk van productie of een opdrachtgever en mensen dagen elkaar vanzelf uit om verder te verbeteren zonder dat daar nog sturing van bovenaf voor nodig is.
Bekijk welke andere normelementen binnen hetzelfde hoofdstuk of thema aansluiten op dit onderwerp. Zo ziet u hoe de verschillende onderdelen met elkaar samenhangen en waar verdere verdieping relevant is.
Dit subthema gaat over de vraag wie zich eigenaar voelt van veiligheid binnen een organisatie. Ligt die verantwoordelijkheid vooral bij één V&G-functionaris of voelt iedereen zich hier daadwerkelijk verantwoordelijk voor. Het gaat dus om het beleggen van eigenaarschap voor veilig en gezond werken.
Medewerkers en leidinggevenden herkennen dan onvoldoende hun eigen rol in veiligheid, waardoor het gevoel van eigenaarschap blijft hangen bij één persoon in plaats van breed gedragen te worden. Veiligheid blijft daardoor beperkt tot het takenpakket van één functie in plaats van een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Medewerkers moeten weten dat zij onveilig werk mogen staken en dat leidinggevenden hen daarin steunen, zonder dat productie ooit boven veiligheid gaat. Zonder die zekerheid blijven medewerkers soms toch doorwerken in een onveilige situatie uit angst voor de gevolgen.
Medewerkers gaan van het volgen van regels naar zelf actief meedenken over een veiligere werkplek. Op de hoogste tredes daagt iedereen elkaar vanzelf uit om te verbeteren zonder dat daar nog sturing van bovenaf voor nodig is.
Als medewerkers niets terugzien van hun melding of verbetervoorstel stopt op termijn ook de bereidheid om te melden. Zichtbare opvolging is daarom essentieel om het gevoel van eigenaarschap levend te houden binnen de hele organisatie. Ook wanneer een voorstel wordt afgewezen, is het belangrijk dit op tijd te laten weten en er onderbouwde redenen voor te geven zodat medewerkers gemotiveerd blijven.
Met een interne audit krijgt u helder inzicht in de werking van uw kwaliteitsmanagementsysteem. QMSS kijkt graag met u mee en vertaal bevindingen naar concrete verbeterpunten die u direct kunt opvolgen.
